كثرت اخلاط بدنست كه تناول اغذيه مزلقه مثل انگور و غيره نباشد و بسيارى رنگ نارى غايط دليل است بر كثرت صفرا و اگر سفيدى در غايط ظاهر شد دليل بر سدّه مراره و ظهور يرقان و صفرا است و اگر رنگ غايط سياه شد از دو حال خارج نيست يا علامت غلبهء سودا در بدن ظاهر است پس در اين حال از كثرت سودا است و اگر غلبه سودا در بدن نباشد دليل بر احتراق شديد است در اخلاط بدن بخصوص اگر در حمّيات حادّه باشد و اين احتراق دلالت دارد بر سوء حال بدن و نيز بايد دانست اگر سياهى رنگ غايط از سوداء شد براز در چنين حال ترش‌بوست و عفن است و وقتى ريخته شود اين غايط كه از سوداء باشد بالاى ارض ( زمين ) غليان مىكند و بد است و بعضى اوقات غائط سياه مىشود از خوردن رنگ‌كننده مانند سماق و غايط سبز و تيره دلالت مىكند بر انتفاء حرارت غريزيّه . مخفى نماند : شش چيز است كه بدن انسان بان محتاجست همچنانكه بعناصر اربعه و كيفيّات آن محتاجست اوّل هواست كه ذكر شد . دوّم خوردنيها و آشاميدنيها است . سوّم حركت و سكون بدنست چهارم حركت و سكون نفسانيست پنجم خواب و يقظه است ششم استفراغ و احتباس است و اينها را ستّه ضروريه ( شش چيز لازم ) اما هوا كه گرم و تر و مدخليّتى در حيات داشت بحسب اختلاف فصول مزاج آن مختلف خواهد شد هوا در فصل بهار گرم است و تر و در تابستان گرم و خشك است و در فصل پائيز سرد است و خشك و در زمستان سرد است و تر به اين معنى كه در هر فصلى اثر آن فصل در هوا اثر كرده و بمزاج آن فصل مبدل خواهد شد اگرچه خود هوا فى نفسه گرم است و تر و نيز همين هواست كه تبديل برياح شده در اثر جذر و مدّ و تحريك هوا و برحسب اختلاف نواحى مختلف مىگردد پس باد جنوب گرم و تر و شمال و نواحى آن و بادش سرد و خشك و هواى نواحى مغرب و مشرق و بادهاى وزنده در اين نواحى معتدل است بالنسبه بنواحى ديگر و نيز مختلف مىشود هوا باختلاف عوارض از قبيل كوه و دريا پس اگر كوه